Hebben we het geweld van de afgelopen zomer begrepen?

Afgelopen zomer ben ik drie weken op reis geweest door Zuid en Midden Engeland. Het was een memorabele zomer omdat Europa opgeschrikt werd door allerlei gewelddadige incidenten. Men probeerde in elk land op geheel eigen wijze de verveling te doden. Het begon met een publiciteitsstunt van die ene overenthousiaste fan van Geert Wilders in Noorwegen: 93 doden. In Duitsland werden geparkeerde auto’s van willekeurige Duitsers gebruikt om “vreugdevuurtjes” te stoken, terwijl Nederland een veel grotere uitdaging aanging door de pijlen of kogels (niemand weet het) op rijdend verkeer te richten; op de snelwegen nog wel. En toen het niet lukte om zo iemand te doden, werden er ’s nachts grote voorwerpen op de snelweg gelegd om te kijken of de automobilisten ’s ochtends vroeg wel wakker genoeg zouden zijn. Je gaat je toch afvragen of verveling een (voor anderen) levensbedreigende ziekte is geworden.

Maar goed. Ik was dus in Engeland en daar werd de problematiek van het land weer op een heel andere manier onder de aandacht gebracht. Het leek erop dat het massaal plunderen en in brand steken van winkels en huizen, een orgie van zinloos geweld was door verveelde hooligans in de grote steden. Maar toen ik nog eens verder keek in de berichtgeving, bleek het vat van de lichtontvlambare frustraties van jongeren in Londen aangestoken te zijn door een combinatie van een rücksichtslos bezuinigingsprogramma dat de Londense deelgemeente Tottenham doorvoerde en een incident waarbij iemand door de politie werd doodgeschoten. Hoe het geweld verder escaleerde in Londen en in andere delen van het land, heeft iedereen kunnen zien op de televisie.

Dat bezuinigingsprogramma bestond uit het sluiten van de meeste jeugdcentra, waar een handjevol geweldige hulpverleners ervoor zorgden dat een leger aan gemarginaliseerde jongeren uit lagere milieus, een manier vonden om zich op een positieve manier te uiten. Als je die jeugdwerkers ontslaat en de jeugdcentra sluit, dan zijn er in mijn ogen twee mogelijke verklaringen daarvoor: of je hebt zo’n jeugdcentrum nooit bezocht en kijkt alleen maar naar je papieren bij het schrappen van overheidsuitgaven, of je wilt dat de wijk gesloopt wordt, zodat projectontwikkelaars weer aan de slag kunnen voor de heropbouw, met als mooie bijkomstigheid voor de bureaucraat in kwestie: “dat het gewelddadige tuig van de buurt in de gevangenis belandt, in plaats van dat ze zich nog langer in jeugdcentra kunnen verschansen. Af en toe moet je de straat nu eenmaal eens goed opschonen. Zeker als de Olympische Spelen er over een jaar aan komen”.

Tijdens mijn verblijf in Engeland heb ik de onderliggende frustraties over het systeem bij zo veel mensen uit vele lagen van de bevolking gezien. Ik wist wel dat Engeland niet voor niets zo’n sterk ontwikkelde humor had. Hypocrisie en bekrompenheid zijn er immers zo normaal, dat je er alleen nog maar om kunt lachen. Maar dat de Engelsen vanaf hun geboorte zo gecontroleerd worden door het systeem, zoals ik heb gehoord tijdens mijn bezoek, dat vond ik echt schokkend. Met terugwerkende kracht was ik erg blij met de relatieve ruimte die er in Nederland nog steeds is, om te doen wat je wilt, of in ieder geval om te doen wat je dénkt te willen. In Engeland lijken het systeem en de zelfcensuur al op jonge leeftijd structureel (tussen de oren) ingebracht te worden, waardoor mensen hun leven lang, soms openlijk maar meestal in hun binnenste, tegen het systeem blijven strijden.

Ik ontmoette in Engeland veel mensen die zich dermate hadden afgekeerd van het systeem, dat ze zonder internet, zonder telefoon en zelfs in sommige gevallen zonder elektriciteit leefden in een huis of woonboot waarvoor ze geen huur betaalden. Hun baan hadden ze meestal opgezegd, vaak omdat ze te weinig tijd kregen om hun werk goed te doen. Zeker als ze iets bij de politie, in de zorg of in het onderwijs deden, dan was er geen geld of tijd voor kwaliteit en menselijkheid. Maar dat was dan slechts de reden waarom het recentelijk fout was gegaan met hun maatschappelijke positie. Toen ik verder ging kijken naar de reden waarom zij zich dan op zo’n extreme manier van de maatschappij losgemaakt hadden, kwam ik bij een diepere wortel van de grote, brede en diepe frustratie van de Engelse bevolking.

In Engeland worden de meeste kinderen op een zeer onpersoonlijke en autoritaire manier opgevoed. Daarnaast wordt er nooit openlijk of eerlijk over onderwerpen gepraat, laat staan dat er iets ter discussie wordt gesteld. A proper Englishman zegt alleen wat hij niet meent. De Engelse maatschappij, de cultuur en de opvoeding zitten zo vol van die onderdrukking van de vrije geest, dat niemand er compleet aan ontsnapt. Als een Engelsman zegt: “My dear and honourable friend”, dan moet je uit gaan kijken. Het wantrouwen naar elkaar toe is er dus ook enorm. Zo merkte ik dat als ik iemand een compliment gaf, dan wachtten diegene op het vervolg, op de clou. Dat ik als mens zo direct ben en dat er weleens geen black adder onder het gras kan zitten, komt niet eens in hen op. Omdat ik een Nederlander ben en wij zo direct zijn, kunnen ze het na enige uitleg toch wel begrijpen. Maar het geeft aan hoe vast die patronen van geslotenheid over persoonlijke zaken in de Engelsman ingesloten zit.

Nu is er een logica die zegt: hoe sterker de onderdrukking, hoe sterker het verzet. Dat sterke verzet heb ik dus gezien in Engeland, dat afkeren van de rijken, van de machthebbers, van de gevestigde orde en van de maatschappij zelf. Eigenlijk zit Engeland nog middenin de klassenstrijd.

Ik merkte ook bij een interessant koppel dat zonder tent, onder een zeil kampeerde en op een kampvuurtje hun eten kookte, hoe het systeem in de verzetsmensen zelf zit. Ik nodigde hen uit om die avond in mijn busje te komen eten. Maar, zo bleek later, ze waren er vanuit gegaan dat ik polite was geweest. Gevolg: ze kwamen niet. Zo zijn er dus veel meer culturele verschillen dan ik had gedacht. En hoe alternatief of onconventioneel je ook leeft, voordat het systeem je geest echt verlaat, moet je een heel ontwikkelingsproces doorlopen en jezelf helen, niet door te vechten en je af te keren tegen de maatschappij, maar door je persoonlijke pijn te erkennen en te huilen.

Om dit met Engeland te delen, was niet gemakkelijk. De verzetsmensen hebben zich zo in hun strijd gehard en zichzelf onkwetsbaar gemaakt, dat ze zich door niets of niemand meer laten vertellen hoe de dingen zijn. Hun pantser is nog steeds hun overleving, dus wie ben ik om hen te vertellen hoe het moet? Wie ben ik om hen te laten zien wat zij niet vanuit hun loopgraven zien, namelijk dat de strijd eigenlijk alleen maar binnenin jezelf plaatsvindt en dat deze ook alleen daar kan stoppen? Omdat ik mijn Engelse vrienden en iedereen die met een vergelijkbare strijd kampt, deze boodschap wilde geven, heb ik dit stukje geschreven. Nu nog even vertalen.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Global Soul en getagged met , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Een reactie op Hebben we het geweld van de afgelopen zomer begrepen?

  1. Conny zegt:

    Heej lieve Stef!

    We zien je natuurlijk zondag maar ik kon het toch niet laten 🙂 Je weet het weer prachtig in kaart te brengen en te verwoorden. Wat heb je toch een mooie en scherpe blik op de realiteit…
    Jouw berichten schokken me vaak, schudden me wakker en openen mijn ogen voor wat er speelt. In een korte essay weet je de kern te pakken van globale problemen en de enige werkelijke oplossing te benoemen. De oplossing in onszelf…
    Dank je daarvoor! En ik wens de wereld dat jouw berichten wijdverspreid mogen geraken 🙂

    Dikke knuffel,
    Conny

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s